Về bản chất, cử tạ là một môn thể thao đơn giản. Cuộc thi nhằm xác định ai có thể nâng được mức tạ nặng nhất, và việc chứng kiến những vận động viên phi thường này chinh phục các mức tạ khổng lồ luôn mang đến một sức hấp dẫn đầy bản năng.
Tuy nhiên, với tư cách là một môn thể thao Olympic, cử tạ có nhiều chi tiết phức tạp về kỹ thuật, đồng thời tồn tại những khác biệt lớn giữa các hạng cân.
Trước khi cân nhắc đặt cược vào các sự kiện cử tạ, chúng tôi khuyên bạn nên tìm hiểu mọi thông tin có thể về môn thể thao này, bao gồm lịch sử, luật thi đấu và những lợi thế kỹ thuật mà các vận động viên có thể sở hữu.
Tổng cộng 68 quốc gia đã giành được ít nhất một huy chương cử tạ Olympic.
Lịch sử
Từ rất lâu trước khi cá cược trực tiếp xuất hiện, các giải cử tạ quốc tế đã được tổ chức. Giải vô địch cử tạ thế giới đầu tiên diễn ra tại London vào năm 1891.
Các cuộc thi cử tạ có thể được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau, nhưng cử tạ Olympic tập trung vào việc đưa một thanh đòn gắn các bánh tạ lên cao quá đầu vận động viên.
Ai Cập, Trung Quốc, Ấn Độ và Hy Lạp cổ đại đều lưu giữ những ghi chép về các cuộc thi nhằm xác định người có thể nâng được mức tạ nặng nhất.
Cử tạ lần đầu xuất hiện tại Olympic vào năm 1896, khi các vận động viên thi đấu chung trong một nhóm bất kể cân nặng và thể hình. Các nội dung được chia thành cử tạ một tay và cử tạ hai tay, rất khác so với phiên bản hiện đại của môn thể thao này.
Bất chấp sự ra đời của Liên đoàn Cử tạ Quốc tế, cử tạ không có mặt tại Olympic các năm 1900, 1908 và 1912. Môn thể thao này trở lại vào năm 1920 và thay vì được xếp trong nhóm các nội dung thi đấu trên sân, cử tạ đã được công nhận là một môn thể thao độc lập.
Tại Olympic Paris 1924, các hạng cân được đưa vào áp dụng và chương trình thi đấu gồm năm động tác: cử giật một tay, cử đẩy một tay, cử đẩy hai tay, cử ép hai tay và cử giật hai tay. Đến Thế vận hội năm 1928, các động tác một tay bị loại khỏi chương trình.
Động tác cử ép được loại khỏi chương trình thi đấu Olympic sau Thế vận hội năm 1972 vì việc điều hành và chấm điểm động tác này tỏ ra quá khó khăn. Các trọng tài không thể xác định liệu vận động viên có thực hiện đúng kỹ thuật hay không.
Kể từ Giải vô địch thế giới năm 1973, các cuộc thi bao gồm hai nội dung là cử giật và cử đẩy.
Cử tạ nữ phải đến năm 1987 mới lần đầu có các nội dung tại Giải vô địch thế giới. Môn này chỉ xuất hiện tại Olympic sau đó 13 năm.
Luật thi đấu
Cử giật và cử đẩy là hai nội dung của cử tạ Olympic.
Cử giật là động tác trong đó vận động viên nhấc thanh tạ khỏi sàn và đưa lên quá đầu chỉ bằng một chuyển động. Ở nội dung cử đẩy, vận động viên trước tiên đưa thanh tạ lên ngực.
Sau đó, họ phải duỗi thẳng tay và chân để đẩy thanh tạ lên quá đầu, đồng thời giữ nguyên tư thế đó cho đến khi có tiếng còi báo hiệu.
Mỗi vận động viên được thực hiện ba lần ở mỗi nội dung. Thành tích tốt nhất trong hai nội dung được cộng lại và người có tổng trọng lượng cao nhất sẽ giành chiến thắng.
Vận động viên có thể tăng mức tạ sau một lần nâng thành công. Người đăng ký mức tạ thấp nhất được phép thi đấu trước, nhưng phải hoàn thành lượt nâng trong vòng một phút kể từ khi tên mình được xướng lên.
Cách tính điểm
Việc tính điểm trong một cuộc thi cử tạ dựa trên việc ai có thể nâng được mức tạ nặng nhất trong số lượt thử được quy định. Nếu có kết quả hòa, vận động viên có trọng lượng cơ thể thấp hơn sẽ được tuyên bố là người chiến thắng.
Mục tiêu của cử tạ Olympic là đạt tổng trọng lượng cao nhất qua hai nội dung cử giật và cử đẩy.
Kích thước và số đo sàn nâng tạ
Các cuộc thi cử tạ Olympic được tổ chức trên sàn nâng tạ Olympic. Sàn thường được làm từ gỗ dán xếp chéo hoặc vật liệu composite không bị biến dạng khi chịu lực.
Vật liệu này phải mang lại sự ổn định và độ bám cho các vận động viên.
Trang thiết bị
Thanh đòn Olympic dành cho nam nặng 20 kg. Thanh có đường kính 28 mm và chiều dài 2.200 mm. Thanh đòn Olympic dành cho nữ nặng 15 kg, có đường kính 25 mm và chiều dài 2.010 mm.
Phần bề mặt tạo độ bám được gọi là các đường khía nhám, có vị trí khác nhau trên thanh đòn dành cho nam và nữ. Ở hai đầu thanh là các ống tay đòn lớn hơn có thể xoay, nơi lắp những bánh tạ bọc cao su.
Các bánh tạ màu có những mức trọng lượng 10 kg, 15 kg, 20 kg và 25 kg.
Các bánh tạ sắt nhỏ hơn có thể được sử dụng để tăng trọng lượng theo từng mức nhỏ. Những bánh tạ lớn được bọc cao su nhằm giảm thiểu rủi ro khi bị thả từ trên cao xuống. Khóa tạ được dùng để cố định các bánh tạ trên thanh đòn — mỗi khóa nặng 2,5 kg.
Các vận động viên cử tạ Olympic sử dụng phấn trên tay để tránh trơn trượt. Đai lưng, băng quấn cổ tay và dụng cụ hỗ trợ đầu gối cũng thường được các vận động viên sử dụng.
Những quốc gia thành công nhất tại Olympic
Liên Xô và Trung Quốc cùng sở hữu 62 huy chương cử tạ Olympic. Liên Xô nhỉnh hơn đôi chút với 39 huy chương vàng, so với tổng cộng 38 huy chương vàng của Trung Quốc.
Hoa Kỳ đứng thứ ba với tổng cộng 44 huy chương, trong đó có 16 huy chương vàng. Ba Lan và Bulgaria là hai quốc gia duy nhất còn lại giành được hơn 22 huy chương.
*Ảnh trong bài viết này thuộc bản quyền của Alamy*